Dla wielu z nas wspomnienie wycieczek do zamków zatrzymało się na etapie wczesnej szkoły podstawowej. Wspominamy przymusowe zwiedzanie chłodnych sal, monotonny głos przewodnika i poczucie przytłaczającej nudy. Tymczasem na przestrzeni ostatnich dwóch dekad polskie obiekty historyczne przeszły spektakularną metamorfozę. Odrestaurowane ruiny, luksusowe hotele ze strefami wellness wkomponowanymi w gotyckie piwnice oraz interaktywne trasy dla najmłodszych sprawiły, że dawne warownie przeżywają prawdziwe oblężenie. O odczarowywaniu historii, filmowych tropach i najciekawszych obiektach w kraju w audycji "Popołudniówa" rozmawiała Katarzyna Węgrzyn - historyczka, twórczyni instagramowego profilu @gdziewpolscenaweekend oraz autorka książki "Gdzie W Polsce Do Zamku".
Posłuchaj audycji "Popołudniówa" z Katarzyną Węgrzyn
Miłość do dawnej architektury nie zawsze przychodzi w dzieciństwie. Sama autorka przyznaje, że jako gdańszczanka szczerze nie znosiła szkolnych wyjazdów do zamku w Malborku, który mimo swojej potęgi wydawał się wówczas ponury i nieprzystępny. Do historii wróciła dopiero po trzydziestce, kończąc studia kierunkowe i nieustannie poszerzając wiedzę na kolejnych kierunkach podyplomowych.
- Wokół zamków narosło przekonanie, że to propozycja wyłącznie dla zdeklarowanych pasjonatów dawnych dziejów - zauważyła Katarzyna Węgrzyn. - Dziś ta optyka całkowicie się zmienia. W książce podzieliłam obiekty na te do zwiedzania oraz takie, w których można przenocować. Dla dzieci największą frajdą nie są przecież suche daty panowania władców, ale możliwość przymierzenia ważącej kilkadziesiąt kilogramów zbroi, zejście do mrocznego lochu, odkrywanie sekretnych korytarzy czy kąpiel w basenie z widokiem na zamkowe mury. Historia podana mimochodem, przy okazji nowoczesnych atrakcji, wchodzi do głowy zupełnie bezboleśnie - dodała.
Europejski standard
W całej Polsce doliczyć się można około tysiąca zamków, z czego autorka w swoim przewodniku zebrała sto najciekawszych i najlepiej zaadaptowanych punktów. Choć restrykcyjne wytyczne konserwatorów zabytków bywają wyzwaniem dla inwestorów, to właśnie one chronią unikatowe mury przed kiczem i nieodwracalnym zniszczeniem.
Przykładem modelowego podejścia do dziedzictwa są projekty grupy Arche, która przeznacza setki milionów złotych na ratowanie historycznych ruin, cukrowni czy zamków, rewitalizując je z zachowaniem najwyższego kunsztu architektonicznego. W efekcie wiele polskich zamków-hoteli deklasuje zachodnioeuropejskie odpowiedniki. Dzięki temu, że renowacje przeprowadzano u nas stosunkowo niedawno, rodzime obiekty oferują nowoczesny design, wysmakowane SPA i komfort, o jaki trudno w zagranicznych hotelach modernizowanych jeszcze w latach 80.
Od jurajskich Orlich Gniazd po filmowe plany
Pytana o najciekawsze kierunki zamkowych wypraw, autorka wskazuje na niezwykłą różnorodność geograficzną. Prawdziwym fenomenem pozostaje Szlak Orlich Gniazd na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej, gdzie warownie wyrastają wprost z wapiennych, białych ostańców. Ruiny zamku Ogrodzieniec w Podzamczu czy zamku Lipowiec w Wygiełzowie przyciągają nie tylko miłośników krajobrazów przypominających Szwajcarię, ale też popkultury , to właśnie plenery Ogrodzieńca zagrały w finale pierwszego sezonu serialu Wiedźmin.
Z kolei Dolny Śląsk kusi zamkami o bajkowej, disneyowskiej bryle pokroju Kliczkowa czy legendarnego Zamku Czocha. Dla osób poszukujących nienaruszonych, oryginalnych wnętrz bezcennym kierunkiem pozostaje wschód Polski. W przeciwieństwie do zachodnich ziem, gdzie wiele pałaców zostało bezpowrotnie zniszczonych i rozgrabionych w 1945 roku, na Lubelszczyźnie i Mazowszu przetrwały unikatowe rezydencje - jak pałac Zamoyskich w Kozłówce czy Pałac Mała Wieś, który ocalał, pełniąc w czasach PRL rolę reprezentacyjnego ośrodka wypoczynkowego dla partyjnych dygnitarzy.
***
Tytuł audycji: Popołudniówa
Prowadzi: Numer Raz
Gościni: Katarzyna Węgrzyn (historyczka, twórczyni instagramowego profilu @gdziewpolscenaweekend oraz autorka książki "Gdzie W Polsce Do Zamku")
Data emisji: 15.09.2026
Godzina: 15.15
ak